BACK TO

HOMEPAGE GLOBAL-DVC

GLOBAL-DVC 

Workshop Libellen

zomer 2001

(Photo Album) Zie de resultaten

Achromatic Diopters & Macro Lenses Test  

(Gemaakt met de Sony TRV30 op de 1,5 Mega Memorystick)

LIBELLEN OP VIDEO

Door Jan van der Meer
Oprichter Global-DVC Club

MICROCOSMOS

Microcosmos (zie de link) is een fantastische natuurfilm en waardeer ik enorm en…. bracht mij in een totaal nieuwe wereld. Die film moet u ook beslist eens zien, wat een schitterende opnames.

Een meesterwerk. Ik heb hem nu, na veel zoeken, op de hoogste kwaliteit al vele malen op  DVD bekeken. En wat het leuke van zo’n Virtual Disc is: er staan ook zeer interessante bijprogramma’s op. Je ziet dus ook hoe deze film werd opgenomen.  Dankzij de makers: Claude Nuridsany en Marie Perennou …. ben ik me dus ook gaan toeleggen op het filmen en fotograferen van kleine dieren. Dus toen we onlangs weer eens het Kruger Park bezochten gingen we ons expres eens concentreren op het kleine leven. Niet dat we uitgekeken zijn op groot wild, maar het is eigenlijk onterecht dat ook toeristen in Afrika niet wat meer aandacht kunnen besteden aan juist de kleine dierenwereld. Men gaat in jeeps op zoek naar olifanten, leeuwen en andere leden van ‘The Big Five’ (King Lion, Rhino, Luipaard, Olifant en de Buffel)  maar gaan letterlijk voorbij aan het bestaan van de “Small Five”.  Ze rijden zonder het op te merken langs een prachtige bidsprinkhaan of een mesttor die bergen werk verzet om in leven te blijven. Trouwens, wat weinigen weten, die “Small Five” bestaan uit de: Ant Lion, Rhino Beetle, Elephant Shrew, Leopard Tortoise en Buffalo Weaver.

LIBELLEN op Internet

Een van de meest mooie diertjes vond ik de bidsprinkhaan (Prayer Mantis), we hebben er tijdens de door ons georganiseerde video-safari’s in het Krugerpark talloze gezien.

En het gekke is als je er wat meer oog voor krijgt, je opeens in iedere struik wel wat ziet bewegen. 
Dit exemplaar filmde en fotografeerde ik met de Sony vx2000. Helemaal leuk wordt het als je je in een soort gaat verdiepen en er dan ook alles en alles over te weten wilt komen. Om me daarin goed te documenteren is de stap naar de grootste bibliotheek ter wereld snel gemaakt.

De zoekmachientjes op Internet zijn een van de meest prachtige uitvindingen van deze tijd. Binnen 5 tellen weet je wie er waar ter wereld iets over geschreven heeft en kun je de man een briefje schrijven, die dat dan vervolgens zo ontzettend leuk vindt dat jij dat in Nederland leest en interesse toont, dat hij je vervolgens nog veel meer info geeft en je er een vakvriendje bij hebt! Prachtig dus en wie weet kun je hem en u mij de volgende keer eens opzoeken of gewoon eens meegaan op zo’n prachtige videosafari in het KrugerPark of dichterbij tijdens de komende workshop in de Kennemer Duinen.

De Libel is ook zo’n schitterend insect en hebben dus drie paar poten. Om u wellicht ook wat enthousiast te maken voor dit diertje (en de komende workshop) geven we wat van het net geplukte informatie alvast aan u door. U kunt daarvan dan nuttig gebruik maken als u naar informatie zoekt om in uw film te gebruiken. Libellen kunt u gewoon ook in ons landje langs de waterrand filmen en fotograferen.

Eigenlijk zijn er dus twee groepen (en nog een  kleine derde groep). De eerste zijn de bekende Glazenmakers, dat zijn eigenlijk de echte Libellen. Op zijn Latijns Anisoptera en in het Engels Dragonflies.  De andere Libel-achtigen zijn de Waterjuffers (Damselflies, Zygoptera).

Libellen hebben lange, slanke lichamen en twee paar vleugels die onafhankelijk van elkaar bewegen. Ze maken 20 tot 40 slagen per sec. en dat is betrekkelijk laag. De vleugels hebben een ingewikkeld netwerk van aders. Veel Libellen hebben prachtige kleuren. Ze zijn 2 tot 13 cm lang en hebben hele grote ogen met facetten. Libellen zijn uitstekende jagers. Ze vangen hun prooi in de lucht. De onderlip van de Libel heeft haakjes om in de vlucht de prooi in stukken te kunnen bijten. Ze kunnen wel 40-50 km per uur vliegen en hebben een speciaal borststuk dat de klap van de botsing met de gevangen prooi opvangt. Ze hebben een enorme reactiesnelheid en kunnen goed manoeuvreren. Ze kunnen zelfs stilstaan in de lucht en achteruit vliegen!  Libellen ondergaan een metamorfose. De eieren worden gelegd tussen de vertakkingen van waterplanten. Uit de eieren komen larven, die onder water leven en ademen door een soort kieuwen. Larven zijn vleeseters en kunnen hun onderlip gebruiken als een soort grijporgaan. De larve vervelt 10 tot 15 keer. Als een larve op het punt staat te vervellen tot een geslachtsrijpe, gevleugelde Libel komt hij uit het water, rust wat en dan splijt de oude huid. 
Er zijn 3000 soorten libellen, verdeeld in twee onderordes:

de Zygoptera ofwel Waterjuffers en 
de Anisoptera en dat zijn de Eigenlijke Libellen. 
Larven van de Waterjuffers zijn slank en hebben tracheekieuwen aan het achterlijf. Larven van de Eigenlijke libellen zijn groter en steviger en hebben tracheekieuwen in de einddarm. Volwassen waterjuffers vouwen de vleugels op. Dat doen libellen niet. Het grootste insect dat ooit geleefd heeft had een vleugelbreedte van 75 centimeter. Het behoorde tot de order van de Protodonata, die tegen het eind van het Trias (200 miljoen jaar geleden) uitgestorven is. De huidige waterjuffer stamt  waarschijnlijk van dit insect af.

De eerste Libellen Photographer die ik vond, na gezocht te hebben op “photographing dragonflies” was Blair Nikula. U kunt op http://www.capecod.net/~bnikula/photo.htm zijn complete verhaal vinden maar zijn belangrijkste tips waar u en ik straks ook als nieuwkomer libellen-videofilmer wat aan kan hebben gaan hierbij aangevuld met mijn eigen videofilm ervaringen.

Libellen zijn fantastisch fotogenieke diertjes.

Over het fotograferen ervan en andere insecten en spinnen zijn uitstekende boeken te koop, de beste zijn:  “How to Photograph Insects & Spiders” by Larry West (1994, Stackpole Books) and John Shaw’s “Closeups In Nature” by John Shaw (1987, Amphoto).

Na het bestuderen van het gedrag van de Libel viel het me op dat je ze ondanks hun zeer grote ogen toch behoorlijk dicht kunt benaderen. Je moet dan geen snelle bewegingen maken. Dus doe alles traag dan kunt u ze tot zeer dichtbij filmen. 

CAMERA INSTELLINGEN

Om een geslaagde Libellenfilm te maken hebben we minstens drie instellingen nodig:

1.       Overzichtshot
Hiermee geef je aan op welke plaats deze schoonheden zitten. Begin met een totaal waaruit blijkt in welk gebied ze zitten. Eerst zie je nog geen enkele Libel in beeld. Begin daarna bijvoorbeeld eerst als verassing met het spiegelbeeld van een Libel in het water. Of start met de blauwe lucht. Of de zonnestralen door de takken. Om deze shots netjes rustig en ‘strak’ te maken gebruik ik een veldstatief. Vanwege het draaggemak, neem ik een lekkere lichte mee. De Heiwa en de Soligor hebben mijn voorkeur vanwege het komgewricht en de plastic afgewerkte pootjes, want die kunnen nat worden als het veld of gras nat is. Daarom tape ik met ‘gaffer’tape wat boterhammenzakjes om de uiteinden. De statieven zijn licht, maar deze verzwaar ik door er mijn videotas aan te hangen. Daarin zitten mijn diverse benodigdheden, zoals de extra filters, lenzen, accu, verrekijker en zonnereflector. Maar eerlijk is eerlijk, voor de close-ups en macroshots van libellen zijn driepoot statieven ondingen, je moet ze dan op onmogelijke plaatsen zetten en als een van de drie poten een grassprietje beroert schiet de acteur of actrice al in de stress en schiet weg. Een ‘eenpoot’ statief of schoudersteun in combinatie met de ideale Super Steady shot techniek werkt stukken beter of je moet een zeer stevige hand van schieten hebben!

2.       Totaalshot
Dit standpunt zit dus al dichter op ons onderwerp en omdat de Libellen niet al te groot zijn, maar wij ze toch even in hun volle glorie willen laten zien, moeten wij ze van dichterbij gaan inzoomen tot we een goede beelduitsnede hebben gevonden, waarbij we de Libel, fotografisch en tactisch gezien, van zijn mooiste kant laten zien dat is meestal schuin van boven links- of rechtsachter.

3.       Close-ups
Ja daar krijg ik niet genoeg van. Wat zijn die jongens en meisjes van dichtbij  mooi! Probeer alles tot in details in beeld te brengen en hou de plaatsing in het beeldkader goed in de gaten. Filmde je het Totaalshot met zijn kop naar links kijkend, ga dan door in die stand en klap zo min mogelijk het beeld om, dat is onrustig voor de kijker, die verliest dan de broodnodige oriëntatie. Concentreer je dus op de plaatsing van dit onderwerp in beeld en laat veel kijkruimte vrij. Dat is de plaats waar de ogen van de Libel naartoe kijken. Zet dus niet zijn kop (bij een naar links kijkend exemplaar) tegen het linker kader aan, maar laat daar een stuk vrij en snij dan liever een stukje van zijn achterend af.  Film ook enkele scenes zo, dat je bijvoorbeeld later tijdens de montage in het linkervlak een contrashot kunt mixen of een roltitel !

4.       Macroshots
Dit is dus in de natuur mijn lievelingsinstelling hoor! Wat een succes heb ik met mijn close-ups van de bidsprinkhaan midden in het Kruger Park. Het is net een buitenaards wezentje. Gewoon bij de toiletten in het Olifantsmuseum zaten er enkele op de wanden en plaatste ik mijn camera met macrolensje ook op die muur en schoof hem dan voorzichtig dichterbij waarna ik vrijwel maximaal zonder trillingen kon inzoomen en de facetten van zijn ogen prachtig scherp in beeld kreeg. Ineens zag ik toen ook dat dit diertje nog drie extra ‘ogen’ op zijn kop heeft zitten!

Macro opnamen

Macroshots vind ik het einde. Eigenlijk ben ik altijd al enthousiast over het filmen van vlinders en andere kleine beestjes door het gebruik van een eenvoudig Hama close-up +3 lensje van twee tientjes!  Deze vergrootglazen zijn echter enkelvoudig en verminderen dus wel de uiteindelijke beeldkwaliteit, maar het valt in de praktijk best mee als het onderwerp goed belicht is. Zeker als u kiest voor de betere (duurdere) merken. Een veel hogere kwaliteit hebben namelijk de ‘sandwiched’ lenzen, die bestaan uit twee geslepen elementen op elkaar.  Ze worden o.a. gefabriceerd door Century,  Nikon, Canon en Minolta. Ze zijn weliswaar zeer prijzig maar alle waar naar zijn geld, ze zijn de hoge kosten meer dan waard! Het probleem is echter vaak de ringvatting. Zo heeft Nikon alleen maar een 52mm voor +1.5 en 62mm voor de +3 dioptri.  Voor andere ringvattingen hebben we vaak een verloopring.

+3 betekent 3 dioptri. We kunnen dan op ongeveer 30 centimeter van het onderwerp vandaan het volledige zoombereik gebruiken. Hoe groter het getal hoe groter is dan ook de vergroting en hoe dichter we dan ook bij het onderwerp moeten komen.  Maar door optisch te zoomen komen we dus nog vele malen dichterbij afhankelijk van uw optische zoommogelijkheden.

Digitaal zoomen met de videocamera kan vaak nog vele malen verder, maar levert dan vaak door de sterk uitvergrote pixels een onbruikbare kwaliteit.

Erg enthousiast ben ik over de Micro Explorer lensset. Je kunt dan kiezen uit drie macro-lenzen +6, +12 en +24.  Met een handige snelkoppeling kun je deze van 37mm standaard vatting voorziene lenzen gebruiken voor lenzen van 37mm- 58mm! Bij camera’s met grotere ringmaten kun je dus geen gebruik maken van het totale lensoppervlakte, maar dat is dus niet zo erg want meestal zoom je toch in en maak je gebruik van het middelste vlak.

Helemaal in verrukking raakte ik echter bij de topkwaliteit van de Agromatic Diopters van Century Optics. Deze uit Hollywood afkomstige producten, worden speciaal voor videocamera’s gemaakt, zijn weliswaar zeer kostbaar (hoge $ koers) , maar zijn standaard wel 58mm en passen dus direct op de VX2000 de PD150 en de Canon XM1. Ze kunnen dus het gehele lensoppervlakte benutten voor de macro-totalen.  Maar natuurlijk kunnen ze ook met verloopringetjes op iedere andere kleinere maat geschroefd worden. Deze top camera’s van Sony hebben als grote pre, dat ze niet of nauwelijks beeldruis vertonen als het licht afneemt onder een donker blad, waar we bijvoorbeeld een zwarte Libel willen filmen.

Geen spinnetje ontsnapt er sinds deze aanschaf meer aan mijn filmisch oog. Laat staan dat ik er ooit nog eentje doodsla. Opeens loop je met andere ogen door een bos. (Dus uitkijken) Velen denken echter ten onrechte dat de macrostand van hun camera voor dat soort opnames bestemd is. Inderdaad kun je in die stand ook aardige opnames maken (zeker als je de close-up lens vergeten bent) maar kom je te dicht bij het onderwerp dan sta je vaak in je eigen schaduw te werken en kun je nooit de prachtige details filmen die je met zo’n  voorzetlensje had kunnen filmen. Daarmee kun je namelijk op een veel kortere afstand dan de normale maximale 1 meter, nog steeds het hele zoombereik benutten. Bij gebruik van het meest gebruikte ‘close-up +3 lensje’ is dat ongeveer 30 centimeter tot het onderwerp. Vanuit de wide stand kunt u dan dus inzoomen tot een giga close-up.  Bekijkt u maar eens mijn opnames van die broedende kievit in Zuid-Afrika, waarin je mij gespiegeld in zijn oog ziet. Dat noemen ze in filmische termen een ECU (officiële filmterm = Extreme Close Up). Trouwens deze Sony PC7 instructietape van een uur op VHS is nog steeds leverbaar en zelfs gratis voor onze leden (zolang de voorraad strekt). Vergeet er niet om te vragen als u bij ons bent. (Op de komende workshop?) Macrolensjes zijn dus ideaal voor het vastleggen van: natuuropnames, dieren en insecten (de boktor achter z’n mestbal) , vlinders (die roltong) en vogels (de ogen), bloemen (de stampers) en paddenstoelen, spinnen (web mooier gemaakt met plantensproeier) en

sprinkhanen (dat prachtige schild ) etc. etc. Ook onderwater doet dit voorzetglaasje wonderen. Onder water zit je al dichter op je onderwerp, maar met dit lensje kun je b.v. even inzoomen op de ogen van het zeepaardje. Dat deden velen DVC-leden tijdens de workshop in het Aquarium van Artis. Ook bij het overnemen van foto’s op video is het een aanrader. Je kunt dan ieder detail van een foto uitvergroten. (Gedemonstreerd op onze ‘aloude’ Videonics MXI beeldmixer instructietape) . Natuurlijk is kwaliteit van het gebruikte materiaal ook heel belangrijk. Net zo als een goedkoop plastic leesbrilletje, of een leesbril van de opticien van echt optisch glas. Wij willen graag, zonder scherpte te verliezen, maximaal kunnen inzoomen, maar voor de allerbeste kwaliteit hangt daar dan wel weer een gevoelig prijskaartje aan (zie Century), toch valt het kwaliteit verlies van een goedkoop Hama lensje enorm mee en heb ik er zelf alle genoemde voorbeelden naar tevredenheid mee gemaakt. We hebben hieronder een aantal interessante links naar diverse sites, met studie-materiaal en uitleg over Macro-fotografie. Uiteraard kunt u de producten zelf (vaak in de USA) bestellen, maar bij ons liggen ze vaak op voorraad en zijn ze pas ingekocht nadat deze uitvoerig zijn uitgetest.  En u kunt ze hier ook  proberen op uw eigen camera.We hebben dus de voordelige en heel redelijke Hama close-up +3 filters, de Microlens Explorerset en de kostbare hoogkwaliteitslenzen van Century.  De mooiste sterkte voor algemeen gebruik is de +3 lens deze geeft je een redelijke afstand tot je onderwerp, maar je kunt ook bijvoorbeeld een +2 gebruiken die dus een factor minder vergroot, maar je kunt ze dan ook beide op elkaar gebruiken (de sterkste als eerste op de lens) dus dan heb je met twee lenzen drie waardes +2 +3 +5. Met een kleiner diafragma(exposure) krijgt u een vergroting van de scherptediepte, want die is bij gebruik van deze diopters zeer gering.  Bij de hogere kwaliteitslenzen kun je rustig nog veel verder de macrowereld induiken en praten we dus over waardes van +4 +6 +12 +24. 

Zonreflectors

Ook mag eigenlijk (alweer) de zonreflector niet ontbreken om het onderwerp zo goed mogelijk uit te lichten. De vleugels van een Libel worden nog mooier als je ze van achter wat tegenlicht geeft.  Ik heb ook een keer enkele bezige bijtjes opgenomen in hun vlucht en hun gedartel rond stampertjes, maximale belichting is dan gewenst voor de high-speed shutter opnames van hun vlucht, later kun je die dan in perfect slowmotion gebruiken.

Slowmotion

Indien de Glazenwasser zijn ‘propellers’ start en nog niet vertrekt kun je met een hogere sluitersnelheid meer detailscherpte krijgen en dat werkt perfect voor een latere vertraging van de beeldsnelheid. Een uitstekende Slowmotion kan vaak vanaf onze camera’s al perfecte resultaten opleveren met het knopje SLOW, soms zit deze knop alleen op de  afstandbediening of kun je een geheel afwezige slomo functie activeren met een andere afstandbediening. Een tweede mogelijkheid zit vaak in uw computer montageprogramma. De snelheid dient u dan met een factor 2 te vertragen wil je een vloeiend beeld behouden. Er is ook een programmaatje te downloaden met een variabele ‘speed control’ (zie links) . Hiermee krijg je dus prima ‘slowmotions’ in alle overige snelheden.   

Halve CLOSE-UP

Een minder bekend en gebruikte diopter is de ‘split close-uplens’ Een halve lens dus ofwel doormidden geslepen. Hiermee kunt u bijvoorbeeld links een close-up van een gezicht laten zien en rechts het landschap. Of onder in beeld een kruipende slak extreem groot en daarachter (daarboven) de hele tuin. Links een chronometer close en rechts een totaal van een sportwedstrijd. Met de komst van de montageprogramma’s en hun vele mogelijkheden is het nu dus eenvoudiger om een deelbeeld te maken, maar dan dient u dus wel bij de opname het onderwerp links of rechts in beeld te ‘plaatsen’. (Zie de Schneider Link onderaan)

Flitsen

Omdat we de Libel van dichtbij mogen filmen en fotograferen kunnen we voor onze digitale foto’s ook gebruik maken van een flitsertje op de camera. Bij diverse videocamera’s gaat zo’n flitser boven op de videocamera in het intelligent flitschoentje en krijgt zijn stroom uit de accu. De resultaten worden ook met daglicht toch beter als je flitst. Meer detailscherpte zeker ook als het wat donkerder wordt! We praten dus wel over een kleine flitser, de grotere zijn namelijk in staat alles ‘dood’ te flitsen en de achtergrond wordt dan al gauw zo donker dat het net een flits bij nacht lijkt.

Het gedrag

De Libel houdt van zon (wie niet). Is het flink bewolkt dan zijn ze er vrijwel niet en worden onze opnames ook vaak minder mooi. Hangt er echter een sluier voor de zon, dan krijgen we minder harde schaduwen en maak je eigenlijk de mooiste opnames.  De Libel met de beste acteerprestaties en minste cameravrees zijn de ‘skimmers’ (Libellulidae) Dit zijn de grotere Libellen. Het mannetje is fel gekleurd en begeeft zich graag in het open veld, bij boomstronken op takken en op zandgrond. Mannetjes hebben hun eigen territorium en komen vaak op dezelfde plaats terug, dus camera instellen en wachten op zijn terugkeer is het advies.  Ik ben pas tevreden als ik zeker weet dat ik naast voldoende close-ups en macroshots ook zijn landing en vertrek er op heb staan. Libellulids, zijn dus de meest geduldige ze rusten regelmatig en als ze opschrikken komen ze vaak weer op exact dezelfde plaats terug. Wel doodstil blijven zitten. Als er wind staat en er bewegen meer dingen, dan val je dus zelf minder op en kun je je dus wat meer bewegen. Maar anders heel voorzichtig de Libel van achteren besluipen en uitkijken met wapperende dingen. Zo kunt u het beste de schouderriem van een videocamera er vanaf halen.  

Het vangen van Libellen gaat gemakkelijk als het regent of net geregend heeft en de temperatuur flink daalt. Ze zitten dan verstijfd verscholen tussen het riet of in het gras. Je kunt ze in je handen vangen, maar dan wel uitkijken dat je de vleugels niet beschadigd. Ook kun je natuurlijk een vangnet kopen, maar er ook een oud tennisracket voor gebruiken. De snaren even verwijderen en een transparant gordijnstofje in de vorm van een net ervoor in de plaats bevestigen. Je kunt ook een visnetje kopen en dat netje vervangen door een flexibeler gordijnstofje. Maar voor de hoogvliegers kun je net zoals de Japanners het doen aan een zijden draad een klein steentje hangen!  Ze gooien dat in de lucht, de Libel denkt dat het een vliegje is maar raakt verstrikt in de draad en valt op de grond.

Een andere methode is om een takje door wat spinnenwebben te halen en daaraan de Libel te laten kleven. De meeste andere Libellen zijn veel moeilijker te filmen en komen zelden terug op exact dezelfde plaats. De ‘Clubtails’ (Gomphidae) zitten vaak op zandstranden, stenen, bladeren langs de kustlijn maar eenmaal opgeschrikt komen ze niet meer terug.  Darners (Aeshnidae) en Emeralds (Corduliidae) zijn heel vaak in de lucht op grotere hoogtes en zitten vaak op schaduwrijke plekken in hoge boomtoppen, waar we als ‘balende’ filmer dus niet direct bij kunnen komen.  De meeste ‘waterjuffers’ willen wel aardig meewerken, maar omdat ze erg klein zijn, moet je voor de beste shots behoorlijk dichtbij komen. En zelfs de aardigste worden nerveus als je te dichtbij komt. Bepaal vooraf hoe u het beesie in beeld wilt brengen en film nooit zo maar wat. Zeg tegen jezelf: “ik ga nu een macro shot maken van zijn ogen”, kies dan voor de juiste dioptri en ga ergens anders de lens op richten, bijvoorbeeld en bast van een boom of takje en ga precies met de zoomknop bepalen wat de uiteindelijke afstand moet zijn tot dat oog die je straks hopelijk voor de lens krijgt. Ga dit beslist thuis ook gewoon eens eerst even oefenen. Het enige wat je dan tijdens de ‘live’opnames  moet doen is de camera naar voren en achteren bewegen tot je de scherpte perfect hebt en vervolgens doodstil houden en hopen dat de Libel een klein beetje wil bewegen, want anders kunnen we ook net zo goed een foto maken en die er later tussen plakken!  Wat u nu eigenlijk als creatief artistiek amateur-filmer wilt bereiken met deze opnames dient u dus wel van tevoren goed met uzelf te overleggen, want anders film je maar wat in het wilde weg en weet je er later geen touw meer aan te knopen. Je draait uren materiaal en van monteren komt niks meer.  

Het Scenario

Voorbeelden eigenlijk te over: Je zou een documentaire kunnen maken over het leven van de Libel. Bedenk dan wel dat je ook het hele leven moet laten zien. Vele malen zal moeten terugkomen. Heel veel materiaal verschieten. Alles lezen en te weten komen over deze gefilmde specifieke soort en beslist de opnames moet hebben van geboorte, leef en eetgedrag dus het vinden van voedsel en een vrouwtje, het liefdesspel, het paren, de kindjes en zijn lijkje etc.etc. Je kunt natuurlijk ook een film maken over alle Libellen die in Nederland voorkomen en een kenner aan het woord laten.  Je kunt een documentaire maken over een verzamelaar van Libellen, hoe hij ze vangt en vervolgens (minder leuk) gaat opzetten.  Je kunt een fotograaf op de voet volgen die als geliefd onderwerp het fotograferen van …juist ja! Ook kun je (en dat geeft mij de meeste voldoening) gewoon laten zien hoe mooi de natuur is en de wereld van een Libel met puur natuurgeluiden aangevuld met wat mooie muziek, klassiek of modern. Hierbij heb je als filmer de vrije keuze om je allermooiste plaatjes te laten overvloeien op een bedje van dromerige muziek, want daar vragen die Libellen toch om? Of wil je er juist monsters van maken of vurige draken en heet het filmpje daarom “Dragonflies”. Vanwaar juist die naam in het Engels eigenlijk? Kom ik ook nog wel eens achter!

Het achtergrond decor

Heel belangrijk bij macroshots is de achtergrond. Door het gebruik van de macro-lensjes is deze meestal onscherp en dat is juist al erg mooi, maar juist dat onscherpe achtergrondje kan de kleuren weergeven van de lokaal aanwezige begroeiing of een bloem.

Schenk daar dus voldoende aandacht aan of zet het in scène door achter de Libel letterlijk wat kleur in te brengen. Het maakt uw opnames vele malen mooier en artistieker als de achtergrond kleur goed gekozen is. Draai daartoe dan ook de camera om het onderwerp heen totdat de onscherpe achtergrond er het allermooiste uitziet. Vaak is hierbij al door een fractie te schuiven of iets verder in of uit te zoomen al een gigantisch verschil op de achtergrond te zien.  Uw hoofd hoeft daar niet bij te zijn, met het huidige uitklap LCD scherm kun je ook van een normaal nauwelijks te bereiken plaats ‘schieten’.  Ook in die macrostand en met voldoende belichting is de scherptediepte het grootst en zal de automatische scherpstelfunctie u voldoende helpen. Tegenwoordig vertrouw ik daar bijna blind op! Maar in sommige gevallen moet je dus wel ingrijpen zeker als je de Libel scherp wilt hebben op punten die niet exact in het midden zitten. Dan zet ik de automaat dus uit door het knopje op manueel focus te zetten. Mooie achtergrondjes kunnen bijvoorbeeld zijn:  onscherp water, groen gras of een bloem. Ook kun je door als achtergrond de blauwe lucht te kiezen, deze later met chroma-key op de computer alsnog invullen met een zelf gemaakt achtergrondje in bijvoorbeeld Photoshop met een digitale Paint Brush. Of kunt u ter plekke een bloemenveld onscherp opnemen en die via een extra overlay in het computermontage programma achter de Libel zetten.  Mogelijkheden te over dus.

LIBEL in hypnose

Een Libel even ‘hypnotiseren’ kan dat? Ja hoor dat kunt u ook leren. U bent dan in staat om de Libel precies zo neer te zetten in het decor dat van tevoren hebt ingericht en waar de camera op scherp staat. U dient dan (niet makkelijk) een Libel te vangen en even een tijdje in uw handen te houden. Vervolgens schuif je hem of haar dan op de van tevoren bepaalde locatie alwaar ze dan enige minuten geduldig zullen poseren (waarschijnlijk wel nadenkend over wat u ze hebt aangedaan…) Een andere methode die fotografen op Internet beschreven is wat drastischer. De tere vleugels worden dan bij elkaar gevouwen en heel voorzichtig tussen de pagina’s van een boek gelegd en dicht geperst. Hierbij gaat het bloed dan uit die vleugels terug het lichaam in.

Daarna kun je de Libel in het gewenste decor plaatsen en heeft deze enige minuten de tijd nodig om het bloed weer terug te pompen in zijn vleugels. Doe dit  niet bij de jongere libellen! Waterjuffers zullen alleen blijven zitten als u ze eerst even afkoelt in een koelbox of hun hoofd even 20seconden in koud water houdt. Daar schijnen ze dus wel tegen te kunnen! De aldus bewerkte Libellen zullen als ze bijkomen van die emoties echter een onnatuurlijke herstelhouding aannemen. De vleugels staan dan schuin en de kenner zal deze gemene trucs direct herkennen en uw gedrag niet erg waarderen, maar soms is zo’n trucje best even handig voor dat ene noodzakelijke shot.

Het filmen van de larve.

Voor een complete documentaire begin je natuurlijk bij de larve, een wereld op zich en dat zou dus eigenlijk onder water moeten gebeuren, maar aangezien dat niet helder is, plaatsen we de larve met wat groen in een glazen vaas of schaal en filmen dat met behulp wat goed gedoseerd licht.  Met een polaroid filter zijn we de eventuele spiegeling op het glas de baas. Denk ook hier weer aan de achtergrond. Het geheel kan makkelijk buitengeplaatst worden om de blauwe lucht als achtergrond te krijgen.  Er is een CD-ROM verkrijgbaar bij ETI met wel 1200 foto’s van verschillende Europese larven en hun gedrag

Tot slot:

Begrijp dat u voor de allerbeste shots heel veel tijd moet uittrekken. In een dag maakt u geen boeiende documentaire. (Ook niet in twee..)

Speciale dank aan:
Jan-Willem van Velzen van de KNNV-Libellenwerkgroep Zuid-Kennemerland.

LINKS:

Alle over de film Microcosmos: http://www.miramax.com/pls/front_con/mp.entryPoint?action=2&midStr=389&check4special=0

Via http://insecten.pagina.nl/ kom je op de ‘afdeling’ Libellen.
De grootste Libellen Site is: http://fly.to/dragonflies 

Uitgebreide Nederlandstalige informatie en foto’s kunt u ook vinden op: http://ourworld.compuserve.com/homepages/henkmerts/libellen.htm

Literatuurlijst:
Elseviers insektengids (Michael Chinery)
Nieuwe insektengids (Michael Chinery)
Encyclopedie van het dierendrijk (Wilhelm Eigener) Libellen en andere netvleugeligen
(Ake Sandhall e.a.) The European Dragonflies Libellensite van Antoine van der Heijden
Centraal Bureau voor de Statistiek Biobase 1997

 LINKS:

Adresjes tbv Libellenfotografie zijn er ook.
Een zeer interessant wetenschappelijk verhaal met de vergrotingsfactoren onder water. Voor onze DVC onderwater videographers: http://www.reefnet.on.ca/gearbag/wwwdiop.html Een gekleurd voorzet close-up +3 lensje ‘clipable’ op onderwaterbehuizingen:

http://www.performancegear.com/slmac3xclosl.html Tiffen close-up filters:

http://www.photofilter.net/shopsite_sc/store/html/page60.html  
De bijzondere halve diopters van Schneider Optics op:

http://www.schneideroptics.com/mpfilter/brochure/split/split.htm

Century Optics uit Hollywood. 

Deze hoog kwaliteits lenzen fabrikant maakte een speciale pagina voor hun nieuwe reeks VX2000/ PD150 lenzen, waaronder ook weer de Agromatic Diopters.

Prijzen voor de uitstekende 58mm lenzen +4 of  +7  (ideaal voor VX2000/PD150 Canon XM1 / GL1) Beide lenzen kunnen ook op elkaar geschroefd worden en geven dan dus als resultaat +11.

Prijs per stuk Euro 413.10 Hfl 910.35 inclusief BTW 
(Als Century dealer hebben wij deze lenzen op voorraad) http://www.centuryoptics.com/products/video/digital/digital.html  

Op deze pagina van de fabrikant van ons Raynox assortiment ziet u de Micro Explorer Set
Wij zijn daar ook dealer van en hebben deze set op voorraad. http://www.raynox.co.jp/egcm2000.htmde  
Enkele schitterende resultaten op:  http://www.raynox.co.jp/ray_087.htm.

De drie lenzen passen als basis via een snelkoppeling op filtervatting 52mm en 58mm en met kleinere lensvattingen kunt u natuurlijk een verloopringetje nemen naar die 52mm.

Prijs van deze waardevolle ‘laboratorium’ set is Euro 193 Hfl 425,= (incl.BTW excl.10% DVC korting) http://www.raynox.co.jp/ray_087.htm  

Resultaten en test van deze lenzenset op een Canon Hi8 Camcorder zie:
Achromatic Diopters & Macro Lenses Test   en

http://www.rockhounds.com/rockshop/raynox.html 

Alles over insectenfotografie op:

http://insects.ummz.lsa.umich.edu/MICHODO/westover

http://www.crosswinds.net/~dragonflies/abtmenu.html

Het programmaatje Speed Control kunt u downloaden van de Canopus Site: www.canopuscorp.com 

Onderstaand de Libellen en Waterjuffers die mogelijk te zien zijn tijdens onze DVC-Workshop Libellen juli 2001 te Middenduin:

Vuurjuffer, Pyrrhosoma nymphula

Azuurwaterjuffer, Coenagrion puella

Variabele waterjuffer,
Coenagrion pulchellum

Watersnuffel, Enallagma cyathigerum

Lantaarntje, Ischnura elegans

Blauwe glazenmaker, Aeshna cyanea

Paardenbijter, Aeshna mixta

Grote keizerlibel, Anax imperator

Glassnijder, Brachytron pratense

Platbuik (zeer fotogeniek),
libellula depressa

Viervlek, libellula quadrimaculata

Gewone oeverlibel, Orthetrum cancellatum

Pantserjuffers, Lestes sponsa

Heidelibellen  (diverse soorten)

©JvdM 2001

HOMEPAGE GLOBAL-DVC